Phân tích khái niệm văn minh

Thứ sáu , 08/05/2015, 14:12 GMT+7
     
Phân tích khái niệm văn minh, cảm nhận khái niệm văn minh là một trong những khái niệm văn hóa mang nhiều ý nghĩa cho nền văn hóa của nước ta. Thông qua phân tích khái niệm văn minh này các bạn sẽ thấy được tầm quan trọng của nó với nền văn hóa nước ta.

Với Phân tích khái niệm văn minh này các bạn sẽ hiểu rõ hơn về tầm quan trọng cũng như những giá trị của văn minh.

Lâu nay, không ít người vẫn sử dụng “văn minh” như một từ đồng nghĩa với “văn hóa”. Thực ra, như viện sĩ D. Likhachov (1990) từng nhận xét “đây là những khái niệm gần gũi, có liên quan mật thiết với nhau, song không đồng nhất. Văn hóa giàu tính nhân bản, nó hướng tới những giá trị muôn thuở; trong khi đó thì văn minh hướng tới sự hợp lí, sắp đặt cuộc sống sao cho tiện lợi”. Nói đến văn minh người ta chủ yếu nghĩ đến các tiện nghi vật chất. Như vậy, văn hóa và văn minh khác nhau trước hết là ở tính giá trị; trong khi văn hóa là một khái niệm bao trùm, chứa cả các giá trị vật chất lẫn tinh thần, thì văn minh thiên về các giá trị vật chất, kĩ thuật mà thôi.

Phân tích khái niệm văn minh

Phân tích về khái niệm văn minh

Tuy nhiên, nếu chỉ xét trên phương diện tính giá trị thì “văn minh” khá gần với một khái niệm đặc thù của truyền thống Việt Nam và phương Đông là “văn vật”. Các từ điển tiếng Việt thường định nghĩa văn vật là “truyền thống văn hóa biểu hiện ở nhiều nhân tài và nhiều di tích lịch sử”,”công trình, hiện vật có giá trị nghệ thuật và lịch sử”; còn văn hiến được định nghĩa là “truyền thống văn hóa lâu đời”. So sánh các định nghĩa này, ta thấy “văn hiến” và “văn vật” thực ra chỉ là những khái niệm bộ phận của “văn hóa”: Văn hiến là văn hóa thiên về “truyền thống lâu đời”, mà truyền thống lâu đời còn lưu giữ được không bị chiến tranh và thời gian hủy hoại là các giá trị tinh thần; còn văn vật là các nhân tài, di tích, công trình, hiện vật, tức là văn hóa thiên về các giá trị vật chất. Chính vì vậy mà ông cha ta thường nói đất nước 4000 năm văn hiến (chứ không nói …văn vật, vì trải qua 4000 năm, phần lớn các giá trị vật chất đã bị tàn phá), nhưng lại nói Hà Nội – Thăng Long ngàn năm văn vật (vì trong 1000 năm trở lại đây, từ khi Lý Công Uẩn định đô ở Thăng Long, các giá trị vật chất còn lưu giữ được nhiều).

Văn vật và văn minh tuy cùng thiên về giá trị vật chất, nhưng lại rất khác xa nhau. Sự khác biệt giữa một bên là văn hóa và văn vật với bên kia là văn minh chính là ở tính lịch sử. Trong khi văn hóa, văn vật luôn có bề dày của quá khứ thì văn minh chỉ là một lát cắt đồng đại; nó chỉ cho biết trình độ phát triển của văn hóa; từ “văn minh” có thể có nhiều cách định nghĩa trong các từ điển khác nhau, song chúng thường có chung một nét nghĩa là nói đến “trình độ phát triển”. Văn minh luôn là đặc trưng của một thời đại. Một dân tộc mới hình thành vẫn có thể có trình độ văn minh rất cao trong khi truyền thống văn hóa là rất nghèo nàn; ngược lại một dân  tộc lạc hậu vẫn có thể có một nền văn hóa lâu đời và phong phú.

Sự khác biệt giữa một bên là văn hóa và văn vật với bên kia là văn minh dẫn đến sự khác biệt về phạm vi: Văn hóa mang tính dân tộc, bởi lẽ  nó có giá trị tinh thần và tính lịch sử, mà cái tinh thần và tính lịch sử là của riêng, không dễ gì mua bán hoặc thay đổi; còn văn minh thì có tính quốc tế, nó đặc trưng cho một khu vực rộng lớn hoặc cả nhân loại, bởi lẽ nó chứa giá trị vật chất, mà vật chất thì dễ phổ biến, lây lan.

Sự khác biệt tiếp theo là sự khác biệt về nguồn gốc: Văn hóa gắn bó nhiều hơn với phương Đông nông nghiệp, còn văn minh gắn bó nhiều hơn với phương Tây đô thị. Các nền văn hóa cổ đại hình thành từ trên hai nghìn năm trước công nguyên như Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa… đều là sản phẩm của phương Đông. Nền văn hóa phương Tây sớm nhất là nền văn hóa Hy Lạp thì cũng sau các nền văn hóa phương Đông cổ đại tới hàng nghìn năm (thế kỷ XI – III TCN) và được hình thành trên cơ sở tiếp thu những thành tựu của các nền văn hóa phương Đông gần nó nhất là Ai Cập và Lưỡng Hà – từ hệ thống thần thoại, lịch pháp cho đến chữ viết – chỗ nào cũng thấy dấu ấn của ảnh hưởng phương Đông.

Trong các ngôn ngữ phương Tây, từ “văn hóa” bắt nguồn từ chữ “cultura” tiếng La – tinh có nghĩa “trồng trọt”. Từ trồng trọt phát triển ra nghĩa chăm sóc (cây cối), từ “chăm sóc (cây cối)” dẫn đến chăm sóc, hoàn thiện con người (= văn hóa). Trong khi đó thì từ “văn minh” trong các ngôn ngữ phương Tây đều bắt nguồn từ chữ “civitas” tiếng La – tinh có nghĩa là “thành phố”. Nghĩa gốc này kéo theo mình hàng loạt từ và nghĩa phái sinh trong các ngôn ngữ châu Âu: thị dân, công dân (civilis)…, từ đó đến civilisation là “làm cho trở thành đô thị”, đầy đủ tiện nghi như đô thị (= văn minh).

Nguồn: saigongame.com



phan tich khai niem van minh chung minh khai niem van minh van minh la gi